Dünyada sadece Manavgat’ta olan Antalya orkidesi 10 yıl sonra yeniden bulundu

Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Biyoloji Bölümü Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gökhan Deniz, Antalya ormanlarında türleri tehlike altında olan 40 bitkiyi yakından takip ettiklerini belirterek, Manavgat yangının ardından dünyada yayılış alanı sadece o bölgede olan Antalya orkidesini 10 yıl sonra yeniden bulduklarını söyledi.

ÇEVRE 05.10.2022, 12:32
Dünyada sadece Manavgat’ta olan Antalya orkidesi 10 yıl sonra yeniden bulundu

Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Biyoloji Bölümü Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gökhan Deniz, Antalya ormanlarında türleri tehlike altında olan 40 bitkiyi yakından takip ettiklerini belirterek, Manavgat yangının ardından dünyada yayılış alanı sadece o bölgede olan Antalya orkidesini 10 yıl sonra yeniden bulduklarını söyledi.

Geçtiğimiz yaz yaşanan büyük yangın felaketi sonrasında Akdeniz Üniversitesi öğretim üyeleri, Manavgat’ta faaliyet gösteren yerel sivil toplum kuruluşları ve Antalya Orkidelerini ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Derneği uzmanları, yangından doğal floranın etkilenme düzeyinin saptanması amacıyla CONIFERA Projesi çerçevesinde bir yıllık periyotta arazi gözlemleri yaptı. Özellikle orman altında yayılış gösteren endemik ve nadir bitki türlerinin izlendiği arazi çalışmalarında yangından etkilenen alanın büyüklüğü ve alandaki bitki örtüsünün yoğun tahribatının etkisi gözler önüne serildi. Yangından etkilenmeyen bölgelerde Ophrys antalyensis (Antalya orkidesi) türünün yeniden bulunması sevindirirken, Oymapınar Barajı göleti yakın çevresinde yayılış gösteren Antalya endemiği Ophrys urteae (Saman orkidesi) türünün bölge popülasyonlarının neredeyse tamamen ortadan kalkması üzüntüye sebep oldu.

40 tür takipte

Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Biyoloji Bölümü Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gökhan Deniz, CONIFERA’nın en önemli alanının türler üzerinde izleme çalışmaları olduğunu belirtti. İzleme çalışmalarında Antalya ormanlarında yayılış gösteren ve durumu kritik olarak belirlenen 40 tür bitki üzerine detaylı çalışmalar yaptıklarını ifade eden Deniz, “Bu çalışmalarda yıldan yıla değişme gözlemlememiz gerekiyor. Elde edilen en önemli veri, bazı türlerin insan kaynaklı yoğun baskılara maruz kalmasıdır. Baskı sonucunda bazı türlerde daralma çok fazla. İnsan eliyle oluşan en önemli tehditlerden biri orman yangınlarıdır. Bu yangınlar maalesef türlerimizi çok olumsuz etkiledi. Etkilenmeyen bölgelerdeki türlerin de devamlılığı çok önemli. O nedenle Manavgat’ta bir iyi, bir kötü haberimiz var” diye konuştu.

Çok uzun süredir bilim dünyasına tanıtıldığı lokasyonda bulunamayan Antalya orkidesini Manavgat’ın Gençler bölgesinde yeniden bulduklarını kaydeden Deniz, çok ciddi bir biyolojik yıkıma neden olan yangında dünyada sadece Oymapınar bölgesinde yayılış gösteren saman orkidesinin popülasyonunun yarısının kaybedildiğini bildirdi.

"10 yıl sonra bulduk"

Arazi çalışmalarında yanan sahalara ayrı bir önem verdiklerinin altını çizen Deniz, “Manavgat yangını bilindiği gibi 2021 yılının yaz aylarında meydana geldi. Dolayısıyla türlerin etkilenmelerini görmek için 2022 yılının bahar aylarını beklememiz gerekiyordu. Bazı bölgeler çok ağır etkilendi, bazı bölgeler ise sınırda kaldı. Yanmayan sahalardaki biyolojik çeşitliliğe de odaklandık. Bunların en önemli verilerinden birisi de Antalya orkidesidir. Manavgat’ta Gençler’e kadar gelen yangın, özellikle sınır diyebileceğimiz yanmayan sahalardaki arazi çalışmalarına odaklanmamızı sağladı. O bölgelerde Antalya orkidesini 10 yıl sonra yeniden bulduk. Eğer yangın biraz daha ilerlemiş olsaydı, orkidenin bilim dünyasına ilk tanıtıldığı yer olan Gençler bölgesi sahasını kaybetmeyle karşı karşıya kalacaktık" ifadelerini kullandı.

Bu türlerin devamlılığında insan baskısının çok fazla olduğunu ifade eden Deniz, Türkiye’nin gelecekteki biyolojik çeşitliliğine sahip çıkmanın ve tehdit faktörlerinin bertaraf edilmesinin önemli olduğunu vurguladı. 40 türün içinde en çok baskıya kalanların insan yaşamıyla en fazla iç içe olan türler olduğunun altını çizen Deniz, “Kepez bölgesinde varyant yakınında ‘sığır dili’nin yayılış alanı o kadar dar ki, arazi çalışmalarında 15-20 bireyini yıllık çiçeklenme döngüsü içinde görebiliyoruz. Bir diğeri Lara kumullarının hemen arkasında yayılış gösteren Lara çöveni, çok lokal yayılışlı bir bitki türü. 150 yıl önce keşfedilmiş ve dünya üzerindeki yayılış yeri Muratpaşa ve yakın çevresi. Termesos Çiğdemi, Olimpos safranı, Akseki navruzu 40 türün içinde en dikkat çekenleridir” dedi.

Orman Bölge Müdürlüğünden çalışmalara destek

Çalışmalarının hepsinde Antalya Orman Bölge Müdürlüğü ekiplerinin desteğinin olduğunu vurgulayan Deniz, “Bölgelerdeki yayılış modellemeleri, daha sonra yeni yılda yayılışlarının bir önceki yılara göre farklılığının ortaya konması açısından Antalya Orman Bölge Müdürlüğüne sürekli bir veri aktarımız söz konusudur. Bu gibi çalışmalar arkadan gelen izleme çalışmalarının öncüleridir. Tehdit faktörlerinin bertaraf edilmesinde, türlerin geleceğe aktarılması adına alınması gereken önlemleri Orman Bölge Müdürlüğü ile birlikte alıyoruz” diye konuştu.

Koruma çalışmasına saman orkidesi üzerinden örnek veren Gökhan Deniz, “Saman orkidesi toprak altında yumru taşır. O bölgedeki yayılış noktalarında arazinin tarımsal aletle sürülmemesi gerekiyor. Tütün yayılış gösterdiği bölgelerde ekolojiye uygun önlemler alınıyor” dedi.

"Hem arazide çalışıyorlar, hem tanıtım yapıyorlar"

Proje Koordinatörü Pınar Kınıklı ise, projelerinin AB fonları tarafından desteklendiğini belirterek, Antalya’da ormanlık alanlarda yayılış gösteren endemik bitki türlerinin izlenmesi, korunması ve topluma tanıtılması konusunda çalışmalar yürüttüklerini kaydetti. Antalya’nın ormanlarında arazi çalışmaları yaptıklarını dile getiren Kınıklı, “Antalya’da 40 hedef bitki türlerimiz var. Bu türlerinin izleme çalışmalarını gerçekleştiriyoruz. Bunun yanında türlerin çevreye ve topluma tanıtılması hakkında birçok farklı etkinlik düzenliyoruz. Tanıtım için ilkokullara yönelik resim, ortaokullara ise kompozisyon, liseler için fotoğraf yarışması düzenledik. Birçok çalıştay, eğitim ve koruma çalışmalarını proje çerçevesinde yürütüyoruz” diye konuştu.

Yorumlar (0)
banner69
Namaz Vakti 29 Kasım 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Manisa FK 14 23
8. Bodrumspor 14 22
9. Bandırmaspor 14 21
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 14 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4