18.08.2021, 00:45

Düzenli Uyuyarak Kilo Kontrolünü Sağlamak Mümkün!

Dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesiyle oluşan gündüz ve gece döngüsü, fizyolojimize çok fazla etki etmektedir.

Sirkadiyen (“yaklaşık bir gün” anlamına gelen Latin circa diem'den), organizmaların çevresel değişimleri önceden tahmin etmesini sağlamak (örneğin besinlerin mevcudiyeti veya avcıların faaliyeti gibi) için organizmaların davranışlarını ve fizyolojilerini doğru zamana uyarlayabilmeleri için geliştirilmiştir.

Tüm serbest yaşayan organizmalar, Dünya'nın dönüşünün ürettiği 24 saat aydınlık ve karanlık döngü tarafından düzenlenir. Memelilerde, vücuttaki fizyolojik ve biyokimyasal işlemlerin düzenlenmesi için sirkadiyen ritimler çok önemlidir.

Optik sinirlerden içinden geçen ışık sinyalleri, saati ayarlamak ve çeşitli davranışsal çıktıları senkronize etmek için işaret verir. Uyku ve sirkadyen ritm, enerji metabolizması regülasyonunda temel bileşenlerdir.

Şaşırtıcı bir şekilde biyolojik fonksiyonların çoğu sirkadiyen saat tarafından kontrol edilir. İster beslenmek, dinlenmek, uyumak, isterse egzersiz yapmak olsun, yaşamı düzenleyen 24 saatlik döngü, vücudun metabolizması ile yakından ilişkilidir.

Üç tip sirkadyen vardır. Bunlar sabah, gün ortası ve gece olarak sınıflandırılmaktadır. Sabah tipi sirkadyene sahip bireyler erken kalkar, gün ortası tipi sirkadyene sahip bireyler gün içerisinde kestirme yaparlar ve gece tipi sirkadyene sahip bireyler ise gece geç saate kadar uyanık kalırlar.

Sirkadyen farklılıkları genellikle kalıtsaldır ancak çevresel ve kültürel olarak da değişebilmektedir. Organizmanın otonom işleyişi ile ilgili olan ve değişmeyen sirkadyen ritmin bozulması pek çok metabolik bozukluk için zemin hazırlamaktadır.

 Son zamanlarda, Marcheva ve ark. saat bileşenlerinin bozulmasının diyabete yol açtığını bildirmiştir. Uyku ve sirkadyen ritm, enerji metabolizması regülasyonunda temel bileşenlerdir. Uyku ve sirkadyen ritm enerji metabolizması üzerine direkt etkilidir ve obezite, diyabet, gibi sıklıkla görülen temel sağlık sorunlarının altında yatan mekanizma olarak rol oynamaktadırlar.

Ayrıca sirkadiyen ritimlerin bozulması, kanser, metabolik sendrom gelişiminde de rol oynar. Beslenme, büyüme, yaşamın sürdürülmesi ve sağlığın korunması için besinlerin kullanılmasıdır. Beslenme insan gereksinmesinin başında gelir. Bu gereksinmenin dengeli bir şekilde karşılanması için sirkadyen ritimin düzenli olması önemlidir. Sirkadiyen ritmin düzeninin korunmasında da en önemli noktalardan birisi uykudur.

Çalışmalar, uyku yoksunluğu sonrasında artmış besin alımı ve artmış atıştırmalık alımı ile karbonhidrat ve yağ alımının yükseldiğini göstermektedir. Kısa uyku süresinin besin alımı üzerine etkili hormonlar olan leptin ve ghrelin konsantrasyonlarında değişikliğe sebep olarak enerji dengesini etkilediği görülmektedir.

Çalışmalar, kalitesiz ve yetersiz uyku sonrasında besin tüketiminde ve atıştırmalıkların tüketiminde artış olduğunu; aynı zamanda karbonhidrat ve yağ alımının yükseldiğini göstermektedir.

Hem kesitsel hem de epidemiyolojik çalışmalar, daha az uyuyan kişilerin enerji içeriği daha yoğun olan besinleri (rafine karbonhidratlar ve yağdan zengin gıdalar gibi) seçtikleri, aynı zamanda daha az sebze yedikleri ve düzensiz öğün saatlerine sahip oldukları ortaya koymuştur. Diğer yandan, yeterli uyku süresi ise dengeli bir diyet gibi birçok sağlıklı davranışı pozitif bir şekilde etkilemektedir. Bu etkiler çocuklarda, ergenlerde ve yetişkinlerde gösterilmiştir.

Daha az uyuyan insanlar; kalorinin fazlasının yağdan ve karbonhidrattan geldiği yüksek enerjili gıdalara yönelirken, yeterli uyuyan insanların daha çok sebze meyve tükettikleri ve daha düzgün bir şekilde ara öğün yaptıkları görülmüştür. Sirkadyen ritm ve metabolik süreçler arasındaki senkronizasyon enerji dengesi regülasyonu ve vücut ağırlığı kontrolü üzerinde önemli rol oynamaktadır.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 06 Şubat 2023
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 22 54
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 22 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 22 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Hatayspor 21 23
15. Ankaragücü 21 22
16. Kasımpaşa 22 22
17. Giresunspor 21 21
18. İstanbulspor 22 21
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 22 42
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 22 37
7. Sakaryaspor 22 37
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Manisa FK 21 30
11. Göztepe 22 30
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Gençlerbirliği 22 16
18. Denizlispor 22 16
19. Yeni Malatyaspor 22 17
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 21 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 22 39
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Nottingham Forest 21 24
14. Leicester City 21 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 20 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 20 53
2. Real Madrid 20 45
3. Real Sociedad 20 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Villarreal 20 31
6. Real Betis 20 31
7. Athletic Bilbao 20 29
8. Rayo Vallecano 19 29
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 20 28
11. Girona 20 24
12. Celta Vigo 20 23
13. Real Valladolid 20 23
14. Almeria 19 22
15. Espanyol 20 21
16. Sevilla 20 21
17. Valencia 20 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9