Hayatı normale döndürmek için "bağışıklık pasaportu" çalışmaları hızlanıyor

İstanbul/Türkiye

Ekonomi 16.06.2020, 11:08 16.06.2020, 11:08
Hayatı normale döndürmek için

Hayatı normale döndürmek için "bağışıklık pasaportu" çalışmaları hızlanıyor

- Koronavirüse karşı aşı geliştirme çalışmalarının devam etmesi ve toplumsal aşılamanın uzun zaman alacak olması nedeniyle "bağışıklık" bir çıkış yolu olarak görülürken, bazı ülkeler, iyileşen veya bağışıklık kazandığını gösteren insanlara "dijital bağışıklık pasaportu" veya "risksiz sertifikası" vererek ekonomik ve sosyal hayata hızlıca dönmeyi amaçlıyor - İstanbul Medipol Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi Yöneticisi Dr. Öğretim Üyesi İlker Köse: - "(Bağışıklık pasaportu) Bu tür önlemlerin alınmasının zarureti; hastalığın hayati riski, yaygınlık durumu ve bulaşma kolaylığı gibi parametrelerle değerlendirilir. Eğer bu riskler yüksek görülüyorsa bu tür önlemler de alınacaktır. Aksi halde bu tür tedbirler olmadan serbest dolaşıma izin vermek toplumlar için büyük risk teşkil edecektir" - "Bu uygulamalar mevcut özgürlük alanlarını kısıtlayıcı özelliğe sahiptir. Kişisel hakların ihlal edilmeyeceği çözümler üretilmeli"

İSTANBUL - MANCHESTER (AA) - BİLAL ACAR - ABDULKADİR GÜNYOL - İstanbul Medipol Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi Yöneticisi Dr. Öğretim Üyesi İlker Köse, bazı ülkelerde yeni tip koronavirüs (Kovid-19) ile birlikte sosyal ve ekonomik hayatın canlanması için bir çıkış yolu olarak "bağışıklık pasaportu" veya "risksiz sertifika" uygulamalarına ilişkin "Risk algısı çok sağlıklı ölçülmeli ve gerekli teknolojileri kullanmakta tereddüt etmemeliyiz. Elbette bunları yaparken kişisel hakları asgari düzeyde ihlal edecek çözümler geliştirmeliyiz." değerlendirmesinde bulundu.

Çin'in Vuhan kentinde ortaya çıkan ve tüm dünyada etkisini gösteren yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını binlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olurken, dünya ekonomisinde de önemli sorunları beraberinde getirdi.

Ülkeler, salgının yayılmasını önlemek için sıkı tedbirler alırken, normal hayata dönüş için de çıkış yolları arıyor. Ekonominin yeniden canlanması ve sosyal hayata yeniden dönüş için sıkı karantina tedbirlerini gevşeten ülkeler, bazı teknolojik altyapıları da kullanmaya hazırlanıyor.

Yeni tip koronavirüse karşı aşı geliştirme çalışmalarının devam ediyor olması ve toplumsal aşılamanın uzun bir vakit alacak olması nedenleriyle "bağışıklık" bir çıkış yolu olarak görülüyor.

Bazı ülkeler, Kovid-19 hastalığından iyileşen veya bağışıklık kazandığını gösteren insanlara “dijital bağışıklık pasaportu” veya "risksiz sertifikası" vererek ekonomik ve sosyal hayata hızlıca dönmeyi amaçlıyor. "Dijital bağışıklık pasaportu" ile bir kişinin virüse yakalanıp yakalanmadığının veya iyileşip iyileşmediğinin kayıt altında tutulması planlanıyor.

Estonya, karantina tedbirlerinin ardından insanların iş yerlerine daha güvenli dönüşünü ve güvenli seyahat etmelerini sağlamak için dünyanın ilk "dijital bağışıklık pasaportu"nu test etmeye başlamıştı.

Güney Amerika ülkesi Şili, Kovid-19'dan iyileşen kişilere “bağışıklık pasaportu” verileceğini, böylelikle bu pasaportu olanların işlerine geri dönmesini sağlayacağını duyurmuştu.

Kovid-19 kaynaklı can kaybı sayısı bakımından Avrupa'da birinci, dünyada ABD ve Brezilya'dan sonra üçüncü sırada bulunan İngiltere'de, bazı teknoloji firmalarıyla hükümet yetkilileri arasında "sağlık pasaportu" konusunda bir dizi görüşme gerçekleştirilmişti.


- DSÖ uyarıda bulundu


Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), yaptığı açıklamada, bazı ülkelerin Kovid-19 hastalığından iyileşen insanlara “bağışıklık pasaportu” veya "risksiz sertifikası" verme kararına karşı uyarıda bulunmuştu. Böyle bir uygulamanın salgının yayılma riskini artırabileceğine dikkat çekilen açıklamada, Kovid-19'dan iyileşen ve antikorları olan kişilerin ikinci bir Kovid-19 enfeksiyonundan korunduğuna dair bir kanıt bulunmadığı değerlendirmesi yapılmıştı.


- "Bağışıklık pasaportu daha önceki çözümlerin mobil uygulamalara uyarlanmış halinden ibaret"


İstanbul Medipol Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi Yöneticisi Dr. Öğretim Üyesi İlker Köse, AA muhabirine "dijital bağışıklık pasaportu"na ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Bugünkü teknolojik çözümlerin daha önce kullanılanların bir başka formu olduğunu söyleyen Köse, bağışıklık pasaportunun da bu çözümlerden biri olduğunu kaydetti.

Köse, çok sayıda insanın bir araya geldiği yerlerin bulaşıcı hastalıklar için yüksek risk taşıdığını belirterek, "Örneğin Mekke ve Medine’ye hac veya umre için giden insanların, kendi ülkelerden farklı hastalıkları oraya götürme ve başka insanlara bulaştırma ihtimali vardı. Bunun için, hac ve umre ziyareti öncesinde bulunduğunuz ülkedeki aşılama programlarını veya yaygın hastalıkları dikkate alarak bazı aşıları olmanız zorunludur. Aşı olduğunuza dair de bir kağıt belgeyi pasaportunuzun arasında taşırsınız ve pasaport kontrolü sırasında beyan edersiniz. Bu sayede büyük ölçüde hastalık yayılımının önüne geçilmiş olur." ifadelerini kullandı.

Kovid-19 sebebiyle gündemde olan bağışıklık pasaportunun daha önce var olan çözümlerin mobil uygulamalara uyarlanmış halinden ibaret olduğuna dikkati çeken Köse, "Bizi buna zorlayan ise, hastalık riskinin yüksek olması, kişinin bağışıklık durumunun çok hızlı bir şekilde değişebilmesi ve hastalık riskinin sadece bir bölgeye değil, tüm dünyada olmasıdır. Dolayısıyla sadece oraya girip çıkarken alınacak basit önlemler yeterli değildir. Bu önlemlerin alınmasının zarureti, hastalığın hayati riski, yaygınlık durumu ve bulaşma kolaylığı gibi parametrelerle değerlendirilir. Eğer bu riskler yüksek görülüyorsa, bu tür önlemler de alınacaktır. Aksi halde bu tür tedbirler olmadan serbest dolaşıma izin vermek toplumlar için büyük risk teşkil edecektir." ifadelerini kullandı.


-"Kişisel hakların ihlal edilmeyeceği çözümler üretilmeli"


Köse, bağışıklık pasaportunun bazı kaygıları da beraberinde getirdiğine işaret ederek kişisel hakların ihlal edilmeyeceği çözümlerin ortaya konması gerektiği uyarısında bulundu.

Bağışıklık pasaportlarının ülkelerde uygulanmasının pek çok düzenlemeye muhtaç olduğunun altını çizen Köse, bu sebeple pasaportların hızlı bir şekilde hayatımıza girmeyeceğini anlattı. Köse sözlerine şöyle devam etti:

"Kimi ülkelerde anayasa değişiklikleri, kimilerinde de kişisel verilerin korunması ile ilgili kanunlarda değişiklik gerektirmektedir. Ayrıca ülkelerin hepsi aynı görüşte de olmayacak. Halbuki bu tür uygulamaları bazı ülkelerin kullanması, bazılarının da kullanmaması, ya bazı ülkelerin bazı ülkelere seyahat edememesine, ya da zor ve kısıtlı şekilde seyahat etmesine imkan tanıyacaktır. Dolayısıyla bu uygulamaların hayata geçmesi uluslararası bazı müzakereleri de gerektirmektedir.

Olası senaryo, Kuzey Amerika ve Avrupa ülkelerinin kendi regülasyonlarını yapıp diğer ülkeleri de buna yakın bir düzenleme yapmaya zorlamalarıdır. Ancak bu ülkelerde de kararlar (özellikle Avrupa’da) halk oylaması gibi yöntemlerle alınacaktır. Zira bu uygulamalar mevcut özgürlük alanlarını kısıtlayıcı özelliğe sahiptir. Birkaç ülkenin liderlik etmesinden sonra bağışıklık pasaportlarının yaygınlaşıp yaygınlaşmayacağı daha net görülecektir."

Bağışıklık ölçümü konusunda da uyarılarda bulunan Köse, "Ülkelerin aşı programında yer alan aşıların önlemeye çalıştığı hastalıklar, genellikle çok değişken olmayan bakteri ve virüsler içindir. Ancak enflüanza ve Kovid-19 virüs aileleri çok hızlı şekilde mutasyona uğramakta ve aşıları da kısa zamanda geliştirilememektedir. Örneğin, şu an pandemisi devam eden Kovid-19'un de birçok mutasyonu mevcuttur.

Aşı geliştirildiğinde bile hangi mutasyonlar için geçerli olamayabilecek, bu da aşılamayı ve bağışıklık pasaportu uygulamalarını karmaşık hale getirecektir. Dolayısıyla eğer bu tür hastalıklar için algılanan risk düzeyi, bu kadar karmaşık ve pahalı aşı programları ve uygulamaları kurmak için yeterince yüksek görülmezse bu uygulamalar hayata geçirilmeyecektir. Kişisel görüşüm, bu sistemler için biraz daha zamana ihtiyaç duyulduğu şeklindedir. Belki Kovid-19 gibi birkaç risk daha tecrübe ederse, insanlar bunların makul çözümler olduğunu düşünebilir." şeklinde konuştu.

Muhabir : Abdulkadir Günyol,Bilal Acar
Yayınlayan : Cevat Kışlalı

Yorumlar (0)
banner69
21
açık
Namaz Vakti 19 Mayıs 2022
İmsak 03:47
Güneş 05:24
Öğle 12:43
İkindi 16:32
Akşam 19:52
Yatsı 21:22
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 37 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31