Kayısıda Çağataybey farkı

Mersin’de Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü’nde daha önce geliştirilip Türkiye’nin sofralık kayısıda yüzde 85’ini karşılayan ve Mut’ta bahçeleri kurulan yerli çeşitlerden ’Çağataybey’i zirai don ve soğuk hava etkilemediği gibi beklenenin üzerinde ürün vermesi dikkat çekti.

Ekonomi 18.06.2022, 09:05
Kayısıda Çağataybey farkı
banner82

Mersin’de Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü’nde daha önce geliştirilip Türkiye’nin sofralık kayısıda yüzde 85’ini karşılayan ve Mut’ta bahçeleri kurulan yerli çeşitlerden ’Çağataybey’i zirai don ve soğuk hava etkilemediği gibi beklenenin üzerinde ürün vermesi dikkat çekti.

Türkiye’nin yaş meyve ve sebze üretiminde önemli bir yere sahip olan Mersin’de her ilçede farklı ürünler ön plana çıkıyor. Mut ilçesi de 16 milyon ağaçta yılda 150 bin ton sofralık kayısı üretimiyle biliniyor. Bunda Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğüne bağlı Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından 2004 yılında geliştirilen ve tescillenip bahçeleri kurulan türlerden ’Çağataybey’ ile ’Alata Yıldızı’nın da önemli bir katkısı olduğu biliniyor. Kayısının ekonomik değerinden üreticinin faydalanması için yapılan çalışma ile bahçelerde yer alan yerli melez çeşitlerden ’Çağataybey’in uzun yıllar sonra ilk defa çetin geçen kış mevsiminde farkını ortaya koyduğu kaydedildi. Mersin Mut’ta da farklı çeşitlerde verim kaybı yüzde 30 oldu. Ancak yerli çeşitlerden Çağataybey’de verimin arttığı kaydedilirken, Ar-Ge çalışmasının sürdüğü 40 çeşit kayısıda amacın yeni çeşitler geliştirmek olduğu aktarıldı.

"Çağataybey’in üretimi eksilmemiş tam tersi artış göstermiştir"

Kayısı ıslahı projesinde koordinatör olarak görev yapan Ziraat Yüksek Mühendisi Mustafa Bircan, "Bu gördüğünüz bahçede 40 civarında çeşidimiz mevcut. Burada biz deneme yürütüyoruz, ıslah çalışmaları yapıyoruz. Aynı zamanda deneme ve ıslah çalışmalarını Mut’ta da yürütüyoruz. Çünkü sofralık kayısının ayrı bir özelliği var. Ekoloji bakımından, iklim bakımından buraya göre biraz daha kayısıya uygun bir yer. Biz burada geçmişte yapmış olduğumuz denemeler sonucunda 2004’te tescil ettirdiğimiz iki adet çeşit özellikle ’Çağataybey’ ve ’Alata Yıldızı’ çeşitleri Mut’ta yoğun olarak üretimi yapılmaktadır. Bundan Çağataybey’in üretimi biraz daha fazla yapılmaktadır. Çünkü görsel olarak lezzet ve tat olarak Alata Yıldızı’ndan biraz daha ön plana çıkmaktadır. Bu yılda da gördük ki bizim Çağataybey’in soğuklaması biraz daha yüksek olduğu için en az zarar görenlerden bir tanesi. Bu yıl geçen yıllara nazaran Mut’ta yapılan üretimlerde Çağataybey’in üretimi eksilmemiş tam tersi biraz artış göstermiştir. Biz bu ıslah çalışmalarını tekrar yine yapmaya devam ediyoruz. Hem Alata lokasyonunda, hem de Mut lokasyonunda değişik bahçelerde ıslah çalışmalarına devam ediyoruz. İleriki yıllarda yeni çeşitler geliştireceğimizi düşünüyoruz" dedi.

"İhracata giden bir çeşidimiz"

Çalışma ile ilgili bilgi veren Enstitü Müdürü Doç. Dr. Davut Keleş, "Bu bahçede gördüğünüz gibi sofralık kayısı konusunda yapmış olduğumuz Ar-Ge çalışmalarının donör bitkilerini görüyorsunuz. Burada sofralık kayısı olarak yaklaşık 40 tane çeşit bulunmaktadır. Türkiye’nin melezleme yoluyla ilk kayısı çeşitlerini geliştirdik. Bu geliştirdiğimiz çeşitler arasından bir tanesi de Çağataybey’di. Biliyorsunuz bu yıl son yılların en soğuk yılı geçti, hem de uzun süreli soğuk yılı geçti. Bu süreç içerisinde yapmış olduğumuz gözlemler sırasında Çağataybey çeşidimizin soğuklara oldukça toleransı olduğunu gördük. Bu da üreticiler açısından sevindirici bir durum. Aynı zamanda Çağataybey ihracata giden bir çeşidimiz. Bu da gösteriyor ki ıslah çalışmalarını yerinde yani o çeşidin yetiştirildiği, örneğin Mut biliyorsunuz Türkiye’nin en fazla sofralık kayısı yetiştirilen ve ihracatı yapılan ilçemiz. Bu kayısının yetiştirildiği yerlerde eğer siz çeşitleri geliştirirseniz, o geliştirmiş olduğunuz çeşitler biyotik ve abiyotik stresler, yani abiyotik stres derken sıcağa, soğuğa karşı daha toleranslı olduğunu görmüş olduk" ifadelerini kullandı.

Kaliteli çeşitler için Ar-Ge çalışması sürüyor

Araştırma sahasında 40 tane sofralık kayısı çeşidi olduğunu anlatan Doç. Dr. Keleş, "Bu kayısı çeşitlerini yeni çeşitlerimizi geliştirmek için ana-baba olarak kullanıyoruz. Bu amaçla da bakanlık Ar-Ge çalışmamız devam etmektedir. Çok miktarda oluşturduğumuz binlerle ifade edilen sayılarla oluşturduğumuz melez bireyleri de tek tek performanslarına bakarak yeni çeşit geliştirme programımız devam etmektedir. Yeni çeşit geliştirmekteki amacımız bildiğiniz gibi eğer çeşitleri biz geliştirirsek kendi ekolojimizde yaşayacağımız olumsuzluklara karşı, daha tolerant çeşitler oluyor, bu da iklim değişikliği sırasında oluşacak olumsuzluklara karşı çiftçilerimizi koruyor. İkinci bir önceliğimiz erkencilik, üçüncü bir önceliğimiz orta mevsim ve geç mevsimde de ticarete söz konusu olabilecek, ihracata söz konusu olabilecek çeşitler geliştirmektir. Çeşitlerimiz Çağataybey’de orta erkenci olup, ihracata yöneliktir. Biz bunu değişik dönemlerde de aynı şekilde kaliteli çeşitlerimiz olsun diye Ar-Ge çalışmalarını yürütüyoruz" şeklinde konuştu.

Yorumlar (0)
banner69
24
açık
Namaz Vakti 29 Haziran 2022
İmsak 03:34
Güneş 05:18
Öğle 12:50
İkindi 16:41
Akşam 20:12
Yatsı 21:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31