Kış geldi, karbonmonoksit zehirlenmelerine dikkat

Mersin Üniversitesi (MEÜ) Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü eski Başkanı Prof. Dr. Halil Kumbur, karbonmonoksit zehirlenmelerinde ölümlerin büyük oranda sobalarda kömürün kurallarına uygun yakılmamasından kaynaklandığını vurgulayarak, "Kurallarına uygun yakılmayan sobada kaliteli veya kalitesiz hangi kömür yakılırsa yakılsın zehirlenme olabilir" dedi.

MERSİN 01.12.2021, 12:58
Kış geldi, karbonmonoksit zehirlenmelerine dikkat

Mersin Üniversitesi (MEÜ) Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü eski Başkanı Prof. Dr. Halil Kumbur, karbonmonoksit zehirlenmelerinde ölümlerin büyük oranda sobalarda kömürün kurallarına uygun yakılmamasından kaynaklandığını vurgulayarak, "Kurallarına uygun yakılmayan sobada kaliteli veya kalitesiz hangi kömür yakılırsa yakılsın zehirlenme olabilir" dedi.

Kumbur, her yıl özellikle güz ve kış aylarında soba ve kaloriferlerde düşük maliyetli kalitesiz yakıtların kullanılması, soba ve kalorifer yakma tekniklerinin iyi bilinmemesi, baca temizliğinin iyi yapılmaması gibi nedenlerle hem hava kirliliğinin hem de soba kaynaklı zehirlenmelerin yaşandığına dikkat çekti. Bilinçsiz, yoğun ve niteliksiz yakıt tüketimi nedeniyle kent merkezlerinde özellikle kış aylarında havada yoğun ve bunaltıcı sis katmanlarının oluştuğunu belirten Kumbur, oluşan bu kirli havanın çevre ve insan sağlığını tehdit ettiğini söyledi.

Soba ve kaloriferde ısınma amaçlı kullanılan, yapılarında karbon bulunan odun, odun kömürü, taş kömür, LPG veya doğal gaz gibi yakıtların tam yanmamaları sonucu açığa çıkan karbonmonoksitin, solunum yoluyla vücuda alındığında zehirlenmelere yol açtığını kaydeden Kumbur, "Zehirlenmelerin yaklaşık yüzde 65-70i yanlış soba yakma tekniklerinden kaynaklanmaktadır. Karbonmonoksit, renksiz, tatsız, kokusuz olması nedeniyle hissedilemediği için toplum arasında ’sessiz katil’ olarak bilinmektedir. Bu gaz, solunduktan sonra akciğerler aracılığıyla kana geçmekte ve kırmızı kan hücrelerinin içerisinde bulunan ve dokulara oksijen taşıyan hemoglobine oksijenden ortalama 200-300 kat daha hızlı bağlanmaktadır. Karbonmonoksitin hemoglobinle birleşmesi sonucu karboksihemoglobin oluşur. Böylece vücudumuzda yer alan oksijen korbonmonoksit ile yer değiştirdiği için azalmakta, kan dolaşımı ile dokulara yeterince oksijen taşıyamamaktadır. Sonuç olarak kalp, beyin ve diğer organlarımız çalışamaz hale gelir" diye konuştu.

Yüksek kükürt içeriğine sahip vasıfsız yakıtların kullanımı sonucunda oluşan kükürtdioksit gazının, üst solunum yollarında keskin, boğucu ve tahriş edici etki oluşturduğunu belirten Kumbur, "Ayrıca kömür, odun, fuel gibi fosil yakıtların ısınma ve sanayide yoğun kullanımı sonucunda açığa çıkan CO2 gazı, atmosfere karışarak küresel ısınma-sera etkisi oluşturmaktadır. Sera etkisi, havadaki ortalama sıcaklıkları değiştireceği için uzun vadede iklimlerde değişiklikler, buzulların erimesi, mevsimlerin kayması, yerleşim alanlarında tehlike ve tarım alanlarının verimsizleşmesi gibi çok ciddi sorunlara neden olabilir" ifadelerini kullandı.

Sobada kömür yakılırken dikkat edilmesi gereken hususlar

"Eğer ısınma amaçlı kömürü yakıt olarak kullanıyorsak, can kaybını önlemek, enerji tasarrufu sağlamak ve çevreyi kirletmemek için doğru yakma teknikleri uygulamalıyız" diyen Kumbur, şöyle devam etti; "Çünkü, ölümler düşük kaliteli kömürden olmamakta, sobalarda kömürün kurallarına uygun yakılmamasından meydana gelmektedir. Kurallarına uygun yakılmayan sobada kaliteli veya kalitesiz hangi kömür yakılırsa yakılsın zehirlenme olabilir.

Can kaybını önlemek için üç hususa dikkat edilmesi şarttır. Kaliteli yakıt seçilmeli, soba üstten yakılmalı ve sobanın hava alıcı kapakları kapatılmamalıdır. TSE belgeli sobalar kullanılmalıdır. Soba önerilen yere kurulmalıdır. Kömüre uyumlu yakma sistemi (soba) seçilmelidir. Üstten yakılan sobalar, yaklaşık yüzde 20 yakıt tasarrufu sağlar ve dışarıya verilen kirli havayı azaltarak çevreye daha az zarar verir. Alta kömür, üste çıra koyularak yapılan yanma zehirlenme riskini en aza indirir. Sobanın verimli yanması için en fazla üçte iki oranında kömürle doldurulmalıdır. Isıdan daha iyi yararlanmak için, duvar ile soba arasında yaklaşık 50 santimetre mesafe bulunmalıdır. Yanmakta olan sobaya üstten kömür ilave edilirse, alttaki ateşin etkisi ile ilave edilen kömür bünyesindeki yanabilir gazlar yanmadan baca ile çevreye verilir. Soba üst bölümünde tam yanma gerçekleşmeden alt ve üst hava alma kapakları kapatılırsa, kömürün tutuşma süresi uzayacağından, tam yanma gerçekleşmeden çıkan ve zehirlenmede etken olan karbonmonoksit gazı miktarı artacak ve zehirlenme meydana gelecektir."

Yorumlar (0)
banner69
25
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 28 Mayıs 2022
İmsak 03:38
Güneş 05:19
Öğle 12:44
İkindi 16:34
Akşam 19:59
Yatsı 21:32
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31